زود انزالی شایع‌ترین مشکل جنسی مردان است؛ آن‌قدر شایع که تقریباً از هر ۴ تا ۵ مرد، یک نفر در دوره‌ای از زندگی‌اش درگیرش می‌شود. زود انزالی زمانی رخ می دهد که مرد در حین رابطه جنسی خیلی سریع به انزال می رسد. این یک مشکل رایج است. که در اغلب موارد خارج از اراده فرد است و با شروع تحریکات و رابطه ی جنسی، فرد بدون اینکه همسر یا شریک جنسی خود را ارضا کند، ارضا می شود. که در طولانی مدت برای زوجین مساله ساز می شود.

آنچه در این مطلب خواهید خواند

خبر خوب‌ این است که در اکثر قریب‌به‌اتفاق موارد، این مشکل قابل کنترل است. نه با یک قرص معجزه‌گر شبانه، بلکه با شناخت علت، کمی تمرین، و گاهی هم کمک گرفتن از یک متخصص.

نکته: اگر مشکل شما ناگهانی شروع شده، درد دارید یا نعوظتان هم دچار مشکل شده، لطفاً این مورد را با یک اورولوژیست (پزشک متخصص بیماری‌های دستگاه ادراری-تناسلی مردان) مطرح کنید.

زود انزالی چیست؟

زود انزالی یعنی مرد زودتر از چیزی که خودش یا همسرش دوست دارد، به انزال (یعنی همان لحظه‌ی خروج مایع منی و رسیدن به اوج لذت جنسی) می‌رسد. معمولاً یا قبل از دخول اتفاق می‌افتد یا خیلی زود بعد از شروع آن.

زود انزالی فقط «سرعت» نیست. سه چیز باید با هم باشد تا واقعاً بگوییم این یک مشکل پزشکی است:

• زمان رسیدن به انزال واقعاً کوتاه باشد
• شما هیچ کنترلی روی به‌تعویق‌انداختنش نداشته باشید
• این موضوع برای خودتان یا همسرتان ناراحت‌کننده و آزاردهنده باشد

یعنی اگر مثلاً یک شب زودتر از حد معمول به انزال رسیدید ولی خودتان اصلاً ناراحت نشدید و اتفاق تکراری هم نبود، این لزوماً «اختلال زود انزالی» به‌معنای پزشکی‌اش نیست. بدن‌مان همیشه یک‌جور عمل نمی‌کند و این طبیعی است.

زود انزالی از نگاه علمی چند دقیقه است؟

این سؤالی است که تقریباً همه از من می‌پرسند، و حق هم دارند. انجمن بین‌المللی طب جنسی (یک نهاد معتبر جهانی که استانداردهای تشخیصی این حوزه را تعیین می‌کند) یک معیار تقریبی گذاشته:

• اگر از همان اولین تجربه‌ی جنسی‌تان، معمولاً کمتر از یک دقیقه بعد از دخول به انزال می‌رسید، به این می‌گویند زود انزالی مادام‌العمر.
• اگر قبلاً عملکرد طبیعی داشتید ولی الان زمان‌تان به‌طور محسوسی کوتاه شده، مثلاً به سه دقیقه یا کمتر رسیده، به این می‌گویند زود انزالی اکتسابی (یعنی بعداً پیدا شده، نه از اول).

از نظر پزشکی، وقتی انزال معمولاً در یکی دو دقیقه اول بعد از دخول اتفاق می‌افتد و شما هیچ کنترلی روی به‌تعویق‌انداختنش ندارید، به آن زود انزالی می‌گویند.

عدد دقیقه فقط یک راهنماست، نه یک خط‌کش قطعی. چیزی که برای شما و همسرتان مهم است، رضایت و آرامش در رابطه است، نه رسیدن به یک عدد خاص روی کاغذ.

انواع زود انزالی

نوع	از کِی شروع شده	ویژگی اصلی به زبان ساده
مادام‌العمر	از همان اولین رابطه‌ی جنسی زندگی‌تان	معمولاً یک زمینه‌ی عصبی یا ژنتیکی دارد؛ یعنی بدن‌تان از اول همین‌طور تنظیم شده
اکتسابی	یک روز، بعد از مدت‌ها عملکرد طبیعی، شروع شده	معمولاً یک اتفاق تازه پشتش هست؛ استرس جدید، مشکل رابطه، یا یک مسئله جسمی
متغیر طبیعی	گاهی زود، گاهی عادی	این اصلاً بیماری نیست؛ فقط بخشی از نوسان طبیعی بدن است
ذهنی	زمان واقعی‌تان طبیعی است اما خودتان حس می‌کنید زود بوده	معمولاً ریشه‌اش در اضطراب یا مقایسه با تصورات نادرست است، نه یک مشکل جسمی واقعی

جالب است بدانید نوع چهارم، یعنی زود انزالی ذهنی، خیلی رایج‌تر از چیزی است که فکرش را می‌کنید. خیلی از مردانی که پیش متخصص می روند، وقتی زمان واقعی‌شان سنجیده می شود، اصلاً مشکلی ندارند؛ فقط با یک تصویر غیرواقعی (مثلاً با فیلم‌های پورن) خودشان را مقایسه کرده‌اند.

نشانه های زود انزالی

• انزال قبل از دخول یا خیلی زود بعدش اتفاق می‌افتد
• در بیشتر نزدیکی‌ها، هر چقدر هم تلاش کنید، نمی‌توانید آن را عقب بیندازید
• بعد از رابطه، به‌جای رضایت، سراغتان ناامیدی یا حتی خجالت می‌آید
• کم‌کم رغبت‌تان به شروع رابطه جنسی کمتر شده، چون ناخودآگاه نگران نتیجه‌اش هستید
• حس می‌کنید اعتماد‌به‌نفس‌تان در این حوزه افت کرده
• بین شما و همسرتان به‌خاطر همین موضوع، تنش یا سردی ایجاد شده

عوامل اصلی زود انزالی

خیلی‌ از افراد فکر می‌کنند فقط یک دلیل پشت این ماجراست. اما در عمل، معمولاً چند عامل با هم دست به دست می‌دهند.

1- عوامل روانی و عاطفی

شایع‌ترین علل زود انزالی شامل موارد زیر است

• اضطراب عملکرد جنسی؛ یعنی همان ترس از این‌که «نکند نتوانم همسرم را راضی نگه دارم». این ترس خودش دقیقاً همان چیزی را که از آن می‌ترسید، محقق می‌کند.
• استرس‌های روزمره؛ کار، مسائل مالی، نگرانی‌های ذهنی که همراهتان به اتاق خواب می‌آید.
• افسردگی؛ که گاهی خودش را در قالب مشکلات جنسی نشان می‌دهد.
• عادت‌های دوران نوجوانی؛ اگر تجربه‌های جنسی اولیه‌تان با عجله و پنهانی بوده (مثلاً از ترس این‌که کسی متوجه نشود)، بدن‌تان یاد گرفته سریع عمل کند و این عادت گاهی سال‌ها می‌ماند.
• مشکلات در رابطه؛ نبود صمیمیت عاطفی با همسر، خودش می‌تواند روی عملکرد جسمی اثر بگذارد.
• احساس گناه یا خجالت نسبت به رابطه جنسی، که ریشه‌اش می‌تواند فرهنگی یا تربیتی باشد.

2- عوامل زیستی و عصبی

• بعضی مردان از نظر ژنتیکی، گیرنده‌های عصبی حساس‌تری در آلت تناسلی دارند؛ یعنی بدن‌شان زودتر از حد معمول علامت «تحریک بالا» را می‌فرستد.
• سروتونین، یک ماده‌ی شیمیایی در مغز است که نقش کلیدی در به‌تعویق‌انداختن انزال دارد. هرچه سطح آن پایین‌تر باشد، معمولاً زمان انزال هم کوتاه‌تر می‌شود. (همین نکته دلیل اصلی است که بعضی داروهای ضدافسردگی، به‌عنوان اثر جانبی، انزال را به تعویق می‌اندازند.)
• التهاب یا عفونت پروستات می‌تواند باعث زود انزالی موقت شود.
• عدم تعادل هورمونی، مخصوصاً مشکلات تیروئید.
• سابقه‌ی خانوادگی؛ گاهی این موضوع در خانواده‌ها تکرار می‌شود.

3- بیماری ها

• اختلال نعوظ یکی از شایع‌ترین دلایل پنهان است. خیلی از مردانی که نعوظشان به‌سختی حفظ می‌شود، ناخودآگاه عجله می‌کنند تا نعوظشان از دست نرود، و همین باعث زود انزالی می‌شود.
• دیابت کنترل‌نشده
• بیماری‌های عصبی مثل ام‌اس (یک بیماری که روی سیستم عصبی مرکزی اثر می‌گذارد)

اگر زود انزالی‌تان با ضعیف‌شدن نعوظ همراه شده، اول باید همان مشکل نعوظ را بررسی کنیم. در خیلی از موارد، وقتی نعوظ درست شود، زود انزالی هم خودش کنترل می‌شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم ؟

خیلی از مردان این موضوع را سال‌ها با خودشان نگه می‌دارند و اصلاً اعتقادی به مراجعه به متخصص ندارند ولی عوامل زیر را حتما جدی بگیرید:

• این وضعیت بیش از شش ماه ادامه داشته باشد
• تقریباً در هر بار نزدیکی تکرار شود، نه فقط گاهی
• خودتان یا همسرتان واقعاً از این بابت ناراحت و کلافه‌اید
• به‌طور ناگهانی و بدون دلیل مشخصی شروع شده
• با درد، خون در مایع منی، یا مشکل در ادرار کردن همراه است

هشدار : مورد آخر بسیار مهم است و هرچه سریعتر باید به پزشک مراجعه کنید .

راه‌های درمان زود انزالی

بهترین جواب معمولاً وقتی می‌گیرید که چند روش را با هم ترکیب کنید، نه این‌که فقط دنبال یک راه‌حل جادویی باشید.

قبل از هرچیز، به جدول زیر دقت کنید که کدام راه ها بیشترین پشتوانه علمی را دارند .

روش	پشتوانه‌ی علمی	توضیح ساده
تمرین‌های رفتاری (استارت-استاپ و فشار)	قوی	نتایج در چند مطالعه‌ی مختلف تکرار شده
داروهای دسته SSRI	قوی	مؤثرترین گزینه‌ی دارویی موجود
کرم و اسپری بی‌حس‌کننده	قوی	اثرش سریع است و شواهد خوبی پشتش هست
کاندوم تأخیری	خوب	ساده، در دسترس، بدون عارضه جدی
مشاوره و سکس‌تراپی	قوی، مخصوصاً برای علل روانی	به‌خصوص وقتی اضطراب دخیل باشد
تمرینات کف لگن	متوسط	کمک‌کننده است ولی به‌تنهایی معجزه نمی‌کند
طب سوزنی	ضعیف	مطالعات هنوز نتیجه‌ی قطعی نداده‌اند
گیاهان دارویی بدون نسخه	ضعیف تا نامشخص	ممکن است با داروهای دیگر تداخل داشته باشند

۱. تمرین‌های رفتاری

این‌ها معمولاً اولین چیزی هستند که به افراد پیشهنهاد می شود، چون هم بی‌خطرند، هم رایگان، هم واقعاً جواب می‌دهند.

تکنیک استارت-استاپ:
خیلی ساده است. تحریک را ادامه می‌دهید تا حسی که به «نقطه‌ی بی‌بازگشت» نزدیک است پیدا شود. همان جا کاملاً متوقف می‌شوید، چند لحظه صبر می‌کنید تا آن حس فروکش کند، و دوباره شروع می‌کنید. این کار را چند بار تکرار می‌کنید. با این تکرار، مغز و بدن‌تان کم‌کم یاد می‌گیرند که آستانه‌ی تحریک را بالاتر ببرند؛ درست مثل این‌که عضله‌ای را تمرین بدهید تا قوی‌تر شود.

تکنیک فشار:
این یکی هم شبیه همان است، فقط یک قدم اضافه دارد. درست لحظه‌ای که احساس می‌کنید نزدیک انزال هستید، با انگشت‌ها فشار ملایمی به قسمت زیر سر آلت وارد می‌کنید و چند ثانیه نگه می‌دارید. این فشار موقتاً تحریک را کم می‌کند.

۲. دارو

برای استفاده از دارو حتما به پزشک مراجعه و به صورت خودسرانه دارویی مصرف نکنید

• داروهای دسته‌ی SSRI: اسمشان کمی پیچیده به نظر می‌رسد، ولی توضیحش ساده است. این‌ها اصلاً داروهای ضدافسردگی هستند، ولی یک عارضه‌ی جانبی جالب دارند؛ انزال را به تعویق می‌اندازند. سرترالین و پاروکستین از این دسته‌اند. یک داروی خاص هم به نام دپوکستین وجود دارد که مخصوص همین مشکل طراحی شده و فقط قبل از رابطه مصرف می‌شود، نه هر روز.
• کرم و اسپری بی‌حس‌کننده: با ماده‌ای مثل لیدوکائین، حساسیت پوست را کمی کم می‌کنند. اگر درست و طبق دستور استفاده شوند (و به‌موقع شسته شوند)، روی لذت همسرتان هم تأثیر منفی نمی‌گذارند.
• داروهای تقویت‌کننده‌ی نعوظ مثل سیلدنافیل: این‌ها بیشتر برای وقتی است که مشکل نعوظ هم همراه زود انزالی وجود دارد، نه به‌تنهایی برای زود انزالی.

هشدار: هیچ‌کدام از این داروها را خودسرانه مصرف نکنید. بعضی از این‌ها می‌توانند با داروهای دیگرتان تداخل داشته باشند یا عوارضی ایجاد کنند که فقط پزشک می‌تواند برایتان بسنجد.

۳. صحبت کردن با یک متخصص

وقتی ریشه‌ی ماجرا اضطراب، تجربه‌های گذشته، یا مشکلات بین شما و همسرتان باشد، دارو و تمرین به‌تنهایی کافی نیست. اینجاست که یک سکس‌تراپیست یا روان‌شناس وارد می‌شود. یکی از روش‌های رایج، درمان شناختی-رفتاری است؛ یعنی کمک به شما تا افکار نگران‌کننده‌ای که قبل و حین رابطه در ذهن‌تان می‌چرخد را بشناسید و کم‌کم کنترلشان کنید.

۴. تقویت عضلات کف لگن

شاید تا حالا اسمش را نشنیده باشید، اما عضلات کف لگن (همان عضلاتی که وقتی می‌خواهید جلوی جریان ادرار را بگیرید منقبض می‌شوند) نقش مستقیمی در کنترل انزال دارند. تقویت این عضلات با تمرین منظم می‌تواند کمک زیادی کند؛ فقط صبور باشید، نتیجه‌اش یک‌شبه نمی‌آید و معمولاً چند هفته تا چند ماه تمرین مداوم لازم است.

آموزش گام‌به‌گام تمرین‌های کنترل زود انزالی

اگر تصمیم دارید بدون دارو کنترل بیشتری روی زمان انزال داشته باشید، تمرین‌های رفتاری یکی از مؤثرترین گزینه‌ها هستند. البته باید بدانید که نتیجه این تمرین‌ها یک‌شبه ظاهر نمی‌شود و برای مشاهده تغییر، به چند هفته تمرین منظم نیاز دارید.

در ادامه، دو تمرین پرکاربرد که پزشکان و سکس‌تراپیست‌ها بیشتر از سایر روش‌ها توصیه می‌کنند را به زبان ساده و مرحله‌به‌مرحله توضیح می‌دهیم.

تمرین کگل، گام‌به‌گام

۱. اول باید عضله‌ی درست را پیدا کنید. دفعه‌ی بعد که دستشویی می‌روید، سعی کنید وسط کار جریان ادرار را قطع کنید. عضله‌ای که همان لحظه منقبض می‌شود، همان چیزی است که باید تمرینش دهید. (این کار را فقط برای شناسایی عضله انجام دهید، نه به‌عنوان تمرین روزانه.)

۲. حالا همان عضله را ۵ ثانیه منقبض نگه دارید، بعد ۵ ثانیه کاملاً رهایش کنید.

۳. این چرخه را ۱۰ تا ۱۵ بار تکرار کنید. روزی سه نوبت از این کار را انجام دهید؛ مثلاً صبح، ظهر و شب.

۴. بعد از چند هفته که عضله قوی‌تر شد، می‌توانید زمان انقباض را کم‌کم بیشتر کنید.

خبر خوب این‌که این تمرین را هرجا باشید می‌توانید انجام دهید؛ پشت میز کار، توی ماشین، هیچ‌کس هم متوجه نمی‌شود.

تمرین استارت-استاپ به‌تنهایی

پیش از این‌که این تکنیک را در رابطه با همسرتان امتحان کنید، خیلی از متخصصان پیشنهاد می‌کنند اول به‌تنهایی و از طریق خودارضایی کنترل‌شده با آن آشنا شوید. این‌طوری یاد می‌گیرید بدن‌تان دقیقاً چه علامت‌هایی می‌دهد وقتی به آن «نقطه‌ی بی‌بازگشت» نزدیک می‌شوید، و بعد راحت‌تر می‌توانید همان کنترل را در رابطه‌ی واقعی هم پیاده کنید.

تاثیر سبک زندگی روی زود انزالی

هیچ غذا یا میوه‌ی معجزه‌گری وجود ندارد که یک‌شبه مشکل را حل کند و اگر جایی چنین ادعایی دیدید، با احتیاط برخورد کنید. اما یک سبک زندگی سالم، غیرمستقیم و به مرور، روی عملکرد جنسی‌تان اثر خوبی می‌گذارد:

• مصرف الکل و سیگار را کم کنید؛ این‌ها روی سیستم عصبی و عروقی‌تان اثر منفی می‌گذارند، دقیقاً همان سیستم‌هایی که در کنترل انزال نقش دارند.
• خواب کافی داشته باشید. وقتی کم می‌خوابید، بدن‌تان هورمون استرس بیشتری ترشح می‌کند و همین می‌تواند مشکل را بدتر کند.
• ورزش هوازی منظم، مثل پیاده‌روی سریع یا دویدن، به کاهش استرس کلی بدن‌تان کمک می‌کند.
• اگر اضافه‌وزن دارید، کمی کاهش وزن به‌خصوص برای پیشگیری از دیابت و مشکلات عروقی که خودشان می‌توانند باعث زود انزالی شوند، مفید است.
• اگر متوجه شدید کافئین زیاد (قهوه، نوشابه‌های انرژی‌زا) روی عصبی‌بودن‌تان اثر می‌گذارد، مصرفش را کم کنید.

نقش همسر در درمان زود انزالی

خیلی از مقاله‌هایی که در این باره خوانده‌اید، احتمالاً یک چیز مهم را جا انداخته‌اند: شما تنها کسی نیستید که در این رابطه هستید.

• با همسرتان درباره‌اش صحبت کنید، بدون سرزنش خودتان و بدون این‌که او هم سرزنشتان کند. وقتی هر دو نفر بدانند این یک مشکل قابل‌حل است نه یک نقص دائمی، فشار روانی از روی هر دویتان برداشته می‌شود.
• یادتان باشد صمیمیت فقط دخول نیست. لحظاتی که پیش و بعد از آن می‌گذرانید، همان‌قدر برای رابطه‌تان مهم است، شاید حتی بیشتر.
• اگر مشکل مدت‌هاست ادامه دارد، مراجعه‌ی مشترک به یک زوج‌درمانگر یا سکس‌تراپیست، معمولاً نتیجه‌ی بهتری از درمان تنهایی می‌دهد. چون هر دو نفرتان با هم یاد می‌گیرید چطور با این موضوع کنار بیایید.

چند باور غلط درباره زود انزالی

چیزی که معمولاً می‌گویند	واقعیت ماجرا
«زود انزالی فقط تو ذهنمه»	نه، معمولاً ترکیبی از عوامل روانی و زیستی است، نه فقط یکی
«یه‌کم مشروب قبلش کمک می‌کنه»	شاید موقتاً حس را کم کند، ولی در بلندمدت هم کیفیت رابطه را پایین می‌آورد هم خود مشکل را بدتر می‌کند
«فقط باید بیشتر رابطه داشته باشم تا خودش درست شه»	تکرار به‌تنهایی جواب نمی‌دهد؛ بدون اصلاح الگوی رفتاری، همان چرخه تکرار می‌شود
«گیاه دارویی که نسخه نمی‌خواد، پس بی‌خطره»	این‌طور نیست؛ خیلی از گیاهی‌ها می‌توانند با داروهای دیگرتان تداخل داشته باشند
«زود انزالی یعنی نمی‌تونم بچه‌دار بشم»	این دو موضوع کاملاً از هم جدا هستند؛ زود انزالی به‌تنهایی باروری را کم نمی‌کند، مگر در موارد بسیار نادر که انزال قبل از هرگونه دخول اتفاق بیفتد

چیزهایی که کمتر کسی به آن‌ها اشاره می‌کند

• خیلی از مردانی که فکر می‌کنند زود انزالی دارند، وقتی زمان واقعی‌شان را می‌سنجیم، اصلاً مشکلی ندارند. فقط با یک تصویر ذهنی غیرواقعی (مثلاً از فیلم‌های بزرگسال که کاملاً ساختگی و صحنه‌سازی‌شده‌اند) خودشان را مقایسه کرده‌اند. این را «زود انزالی ذهنی» می‌نامیم.
• کیفیت خواب و سلامت روان عمومی، خیلی بیشتر از چیزی که فکرش را می‌کنید روی این موضوع اثر می‌گذارد.
• بهترین نتیجه وقتی می‌گیرید که با همسرتان با هم مسیر درمان را طی کنید، نه این‌که فقط خودتان، در سکوت، دنبال راه‌حل بگردید.

بهترین راه علمی برای درمان زود انزالی

پژوهش‌های اخیر بیشتر روی نقش سروتونین (همان ماده‌ی شیمیایی مغزی که قبلاً گفتم) و گیرنده‌های خاص آن تمرکز دارند، و همین مسیر است که پایه‌ی اثر داروهای SSRI و دپوکستین را شکل می‌دهد. یک نکته‌ی دیگر هم که شواهدش هر روز بیشتر می‌شود این است که ترکیب دارو با رفتاردرمانی، نتیجه‌ی بهتری از هرکدام به‌تنهایی می‌دهد.

حرف آخر

زود انزالی یک وضعیت شایع است، قابل بررسی است، و در اکثر موارد قابل کنترل مؤثر. رمز موفقیت این است که بفهمید ریشه‌ی واقعی مشکل شما چیست (روانی، زیستی، یا ترکیبی از هر دو)، در اجرای تمرین‌ها صبور باشید، و اگر لازم شد، کنار یک پزشک و شاید یک سکس‌تراپیست این مسیر را طی کنید. هر جا دیدید کسی وعده‌ی «درمان فوری و صددرصد قطعی» می‌دهد، با احتیاط برخورد کنید؛ بدن آدم‌ها با هم فرق دارد و مسیر واقعی، مسیر علمی و گام‌به‌گام است، نه یک راه‌حل شبانه.

سؤالات متداول